RSS

Monthly Archives: Απρίλιος 2012

Υδατοκαλλιέργεια

Η Υδατοκαλλιέργεια στην χώρα μας έχει αναπτυχθεί με ταχείς ρυθμούς τα τελευταία χρόνια, και αρκετοί την χαρακτηρίζουν ως ‘γαλάζια επανάσταση’.

Οι θαλασσοκαλλιέργειες, τη δεκαετία του 80, έδωσαν εντυπωσιακά αποτελέσματα, με την παραγωγή φρέσκου και φθηνού ψαριού.

Όλες οι μονάδες πάχυνσης θαλάσσιων ψαριών λειτουργούν με τη μέθοδο εκτροφής των κλουβιών ανοικτής θάλασσας, σε απόσταση 1 με 4 km από την ξηρά, το βάθος του νερού είναι από 18 – 70 m και υπάρχει μεγάλη απόσταση (περίπου 2 km) μεταξύ τους.

Η μέθοδος αυτή θεωρείται ότι προκαλεί τις λιγότερες επιπτώσεις στο περιβάλλον .

Τα  εκκολαπτήρια θαλάσσιων ψαριών λειτουργούν σε παραλιακές περιοχές γεωργικής ζώνης. Η μονάδα εκτροφής γαρίδων είναι μοναδική στο είδος της στη Μεσόγειο λόγω της βιοτεχνολογίας που έχει αναπτύξει, και η εκτροφή γίνεται σε χερσαίες δεξαμενές.

Τα σημαντικότερα είδη θαλάσσιων ψαριών που καλλιεργούνται είναι η τσιπούρα ,τα μύδια ,τα στρείδια, το λαυράκι και ο ερυθρός τόνος. Σε μικρότερο βαθμό καλλιεργείται το μυτάκι , το φαγκρί και το λυθρίνι .

Η υδατοκαλλιέργεια γλυκού νερού χαρακτηρίζεται από μικρή παραγωγή και παρουσιάζει λιγότερες προοπτικές ανάπτυξης, σε σχέση με τη θαλάσσια υδατοκαλλιέργεια, βασικά λόγω της έλλειψης νερού.

Επικεντρώνεται στην καλλιέργεια ιριδίζουσας πέστροφας σε δεξαμενές, ως επί το πλείστον από μπετόν, με νερό πηγών και ρυακιών.

Επίσης, υπάρχουν και μικρές μονάδες παραγωγής διακοσμητικών ψαριών. Τα κυριότερα είδη που καλλιεργούνται είναι χρυσόψαρα και διακοσμητικοί κυπρίνοι.

Ας δούμε όμως λίγο πιο αναλυτικά την υδατοκαλλιέργεια

Η πρώτη μορφή υδατοκαλλιέργειας που εφαρμόστηκε έγινε με την παγίδευση των άγριων υδρόβιων ζώων μέσα σε λιμνοθάλασσες, υδάτινες λεκάνες ή αβαθείς μικρές λίμνες, έτσι ώστε να είναι διαθέσιμα οποιαδήποτε στιγμή. Αυτή η μορφή εκτροφής χρονολογείται από τη νεολιθική εποχή,  4.000 χρόνια πριν.

Το δεύτερο στάδιο εξέλιξης της υδατοκαλλιέργειας είχε ως επίκεντρο την προσπάθεια να μην βασίζεται πλέον ο άνθρωπος αποκλειστικά στη φύση, αλλά να διαμορφώσει ένα υδάτινο περιβάλλον που να ευνοεί την ανάπτυξη πληθυσμών ιχθύων, μαλακίων και μαλακόστρακων.

Η πιο εξελιγμένη μορφή αυτής της υδατοκαλλιέργειας είναι η εκτροφή κυπρίνων σε λίμνες που εφαρμόστηκε στην Κίνα, για την οποία υπάρχει αναφορά στη διάσημη συνθήκη του Fan-Li που χρονολογείται από τον 5ο αιώνα π.Χ.

Στην Ευρώπη είχαν αναπτυχθεί ήδη από τη ρωμαϊκή εποχή μέθοδοι διατήρησης των στρειδιών .

Οι τεχνικές ιχθυοκαλλιέργειας σε υδάτινες λεκάνες άρχισαν πάντως ουσιαστικά να αναπτύσσονται τον Μεσαίωνα, κατά κύριο λόγο μέσα στα μοναστήρια.

Η εκτροφή ιχθύων σε υφάλμυρο νερό χρονολογείται επίσης από τον Μεσαίωνα, όταν οι άνθρωποι άρχισαν να διαμορφώνουν κατάλληλα τις λιμνοθάλασσες και τις παράκτιες λίμνες έτσι ώστε να διατηρούν σε αυτές τα ψάρια που έφερνε το ρεύμα όπως λαβράκια, τσιπούρες και κέφαλους, συνήθως εναλλάξ με την παραγωγή αλατιού.

Αυτές οι αρχαίες πρακτικές υδατοκαλλιέργειας εφαρμόζονται ακόμη και σήμερα .

Η παραδοσιακή εκτατική ιχθυοκαλλιέργειας, εφαρμόζεται από τη Λαπωνία μέχρι την Σικελία και από το Kerry μέχρι τη Θράκη. Η παραδοσιακή εκτατική ιχθυοκαλλιέργεια συνίσταται ουσιαστικά στη συντήρηση των (φυσικών ή τεχνητών) λιμνών και των λιμνοθαλασσών κατά τρόπο ώστε να ευνοείται η ανάπτυξη της υδρόβιας πανίδας. Κάθε χειμώνα, τα ύδατα καθαρίζονται και εμπλουτίζονται με λιπάσματα ώστε να τονωθεί η υδρόβια βλάστηση και, κατά συνέπεια, να ενισχυθεί η παρουσία μικροοργανισμών, μικρών μαλακίων και μαλακόστρακων, προνυμφών και σκουληκιών που αποτελούν τη βάση της διατροφικής πυραμίδας των υδρόβιων ζώων.

Τα είδη που εκτρέφονται στις ιχθυοκαλλιέργειες γλυκού νερού είναι, η πέστροφα, ο αρκτοσαλβελίνος, το χέλι, το ποταμολάβρακο, η τούρνα και διάφορα είδη κυπρίνων, γατόψαρων, στουριονών, ποταμοκαραβίδων και βατράχων.

Η κογχυλιοκαλλιέργεια

Η κογχυλοκαλλιέργεια, δηλαδή η εκτροφή κοχυλιών, εξακολουθεί να αποτελεί δραστηριότητα εκτατικής εκτροφής. Βασίζεται σε εκπροσώπους των διαφόρων ειδών οι οποίοι γεννιούνται με φυσικό τρόπο. Η εκτροφή στρειδιών (οστρεοκαλλιέργεια) και μυδιών (μυτιλοκαλλιέργεια) είναι πολύ παλιές καλλιέργειες των οποίων οι ρίζες εντοπίζονται στην αρχαιότητα.

Στην Ευρώπη εκτρέφονται και άλλα είδη οστρακοειδών όπως τα κυδώνια, οι μεθύστρες, τα μεγάλα χτένια, και τα αυτιά της θάλασσας.

Η εκτροφή του κυδωνιού είναι πιο πρόσφατη σε σχέση με την εκτροφή στρειδιών και μυδιών. Ξεκίνησε τη δεκαετία του 1980, όταν σταμάτησε να ενθαρρύνεται η αλιεία από την ακτή. Η αναπαραγωγή γίνεται με φυσικό τρόπο στις τοποθεσίες παραγωγής ή με ελεγχόμενο τρόπο στα εκκολαπτήρια. Για να μεγαλώσει, ο γόνος τοποθετείται μέσα σε λεκάνες στον πάτο δεξαμενών γεμάτων με θαλασσινό νερό .. Μετά από τρεις μήνες, τα νεαρά κυδώνια διασπείρονται στην παλιρροιακή ζώνη (Νορμανδία, Βρετάνη, Κανταβρία, Γαλικία) ή μέσα στις λιμνοθάλασσες (Poitou-Charentes, Emilia Romagna, Veneto), και συλλέγονται δύο χρόνια αργότερα.

Το μεγαλύτερο μέρος της ευρωπαϊκής παραγωγής προέρχεται από την Ιταλία.

Η ημι-εκτατική υδατοκαλλιέργεια

Η παραδοσιακή πολυκαλλιέργεια σε λίμνες και λιμνοθάλασσες εξελίσσεται διαρκώς προς περισσότερο συγκεκριμένους τρόπους παραγωγής που χαρακτηρίζονται ως ημι-εκτατική υδατοκαλλιέργεια. Οι παραγωγοί δεν αρκούνται πια στο να ενισχύουν τη φυσική ανάπτυξη της λίμνης ή της λιμνοθάλασσας, αλλά βοηθούν τη φύση εισάγοντας στις υδάτινες λεκάνες ιχθύδια που έχουν γεννηθεί σε εκκολαπτήρια και χορηγώντας συμπληρώματα διατροφής. Το πλέον χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η εκτροφή κυπρίνων σε λίμνες.

Η ιχθυδιογονία εποικισμού

Στη φύση, τα ψάρια απελευθερώνουν πολύ μεγάλες ποσότητες αυγών εκ των οποίων μερικά μόνο, κατορθώνουν να ενηλικιωθούν αφού γλιτώσουν από τους θηρευτές, τις ασθένειες, την έλλειψη τροφής, τη ρύπανση, τα θερμικά σοκ, κτλ. Ο ρόλος του εκκολαπτηρίου δεν συνίσταται μόνο στη γονιμοποίηση των αυγών, αλλά και στον έλεγχο όλων των παραμέτρων που θα επιτρέψουν στον μέγιστο δυνατό αριθμό ατόμων να φτάσουν στο στάδιο της ενηλικίωσης, προκειμένου να ελευθερωθούν στο φυσικό περιβάλλον με καλές πιθανότητες επιβίωσης.

Η εντατική ιχθυοκαλλιέργεια σε γλυκά ύδατα

Οι εγκαταστάσεις εντατικής ιχθυοκαλλιέργειας σε γλυκά ύδατα αποτελούνται συνήθως από πολλές ορθογώνιες δεξαμενές από σκυρόδεμα, διαφόρων μεγεθών και βαθών, ώστε να καλύπτονται τα διάφορα στάδια ανάπτυξης των ιχθύων. Οι δεξαμενές αυτές τροφοδοτούνται μέσω ενός αυλακιού το οποίο συλλέγει το νερό του ποταμού στα ανάντη και το επιστρέφει στο ποτάμι στα κατάντη αφού πρώτα διέλθει από όλες τις δεξαμενές. Αυτό είναι το λεγόμενο σύστημα συνεχούς ροής.

Μέχρι τα μέσα του 20ου αιώνα, οι επιδόσεις της υδατοκαλλιέργειας παραμένουν περιορισμένες λόγω της ακατάλληλης ουσιαστικά τροφής, που αποτελούταν ως επί το πλείστον από μη μεταποιημένα κατάλοιπα ιχθύων.

Διαπιστώνεται ακόμη ότι κάθε είδος χρειάζεται όχι μόνο ειδική τροφή, αλλά και διαφορετική σε κάθε στάδιο της εξέλιξής του. Πολλές προνύμφες τρέφονται μόνο με ζωντανό πλαγκτόν, το οποίο πρέπει να παράγεται σε συνθήκες αιχμαλωσίας προστατευμένο από μικρόβια και ιούς. Το σύστημα συνεχούς ροής παραχωρεί σταδιακά τη θέση του στα συστήματα ανακυκλοφορίας του νερού.

Στα συστήματα αυτά, το νερό παραμένει σε κλειστό κύκλωμα και ανακυκλώνεται για να μπορεί να «ανακυκλοφορεί» στις δεξαμενές, μέσω ενός εκτεταμένου δικτύου σωληνώσεων.

Μεταξύ των πλεονεκτημάτων αυτού του συστήματος συγκαταλέγεται η απομόνωσή του από το εξωτερικό περιβάλλον, γεγονός που επιτρέπει τον έλεγχο όλων των παραμέτρων του νερού: θερμοκρασία, οξύτητα, αλατότητα και απολύμανση. Επιτρέπει ακόμη την επεξεργασία των οργανικών καταλοίπων πριν από την τελική απόρριψή τους στη φύση.

Το μειονέκτημα αυτού του συστήματος, πέρα από το κόστος της επένδυσης, είναι το ενεργειακό του κόστος και η εξάρτησή του από περίπλοκα τεχνολογικά συστήματα.

Η ανακυκλοφορία δεν είναι πρόσφατη ανακάλυψη. Χρησιμοποιείται από πολύ παλιά ήδη στα ενυδρεία και στα εκκολαπτήρια.

Η εντατική θαλασσοκαλλιέργεια

Τη δεκαετία του 1960 κάνει την εμφάνισή της στην Ιαπωνία μια σημαντική καινοτομία στον τομέα των ιχθυοκαλλιεργειών: ο πλωτός κλωβός. Τα ψάρια διατηρούνται αιχμάλωτα μέσα σε ένα μεγάλο δίχτυ σε σχήμα θύλακα το οποίο στερεώνεται στον βυθό και συγκρατείται στην επιφάνεια από ένα ορθογώνιο ή κυκλικό πλωτό πλαίσιο, αρχικά από μπαμπού και στη συνέχεια – πολύ γρήγορα – από πλαστικό. Οι Ιάπωνες εκτρέφουν μέσα σε αυτούς τους κλωβούς μαγιάτικα και σπαρίδες.

Οι κλωβοί φτάνουν στην Ευρώπη την κατάλληλη ώρα, στα τέλη της δεκαετίας του 1960, για να χρησιμοποιηθούν στη δοκιμαστική εκτροφή ενός νέου είδους: του σολομού του Ατλαντικού. Η εκκόλαψή του έχει εξελιχθεί εδώ και πολλά χρόνια και παράγει ικανό αριθμό νεαρών σολομών δηλαδή γόνων που έχουν αναπτύξει την ικανότητα να ζουν στο θαλάσσιο περιβάλλον. Αρχίζει έτσι επομένως ταχύτατα η πάχυνση των εν λόγω νεαρών σολομών στη θάλασσα, μέσα σε πλωτούς κλωβούς, μέχρι να φτάσουν σε μέγεθος ενήλικου ιχθύος. Η ευρωπαϊκή εκτροφή σολομού εξελίσσεται σε μία από τις επιτυχίες των δεκαετιών του 1970 και του 1980. Λόγω της σπανιότητάς του, ο άγριος σολομός αποτελούσε προϊόν πολυτελείας.

Τις δεκαετίες του 1990 και του 2000 αναπτύσσεται μια άλλη μορφή εντατικής θαλασσοκαλλιέργειας: η θαλασσοκαλλιέργεια των πλατύψαρων. Οι πλωτοί κλωβοί δεν είναι κατάλληλοι για τα συγκεκριμένα ψάρια τα οποία ζουν σε αμμώδεις πυθμένες. Έτσι, ώθηση στην ανάπτυξη της εκτροφής του καλκανιού στην Γαλικία δίνει η χρήση δεξαμενών στην ξηρά, οι οποίες τροφοδοτούνται με θαλασσινό νερό.

Όμως, οι πρόοδοι της τεχνολογίας ανακυκλοφορίας ανοίγουν νέες προοπτικές για τη θαλασσοκαλλιέργεια στην ξηρά. Αρχίζει δοκιμαστικά η εκτροφή νέων ειδών, όπως της γλώσσας, η οποία εκτρέφεται μέσα σε πεπλατυσμένες λεκάνες τοποθετημένες η μία πάνω στην άλλη. Επιπλέον, η δυνατότητα ελέγχου των παραμέτρων του νερού, ιδίως δε της θερμοκρασίας του, εξασφαλίζουν την απεξάρτηση από τις κλιματικές συνθήκες.

Η θαλασσοκαλλιέργεια στην ανοιχτή θάλασσα είναι το νέο πεδίο στο οποίο στρέφουν την προσοχή τους οι έρευνες στον τομέα της ευρωπαϊκής υδατοκαλλιέργειας. Όμως, οι τεχνολογικές προκλήσεις είναι τεράστιες. Η Μεσόγειος είναι μία από τις βαθύτερες θάλασσες παγκοσμίως, ενώ ο βορειοανατολικός Ατλαντικός συγκαταλέγεται μεταξύ των περιοχών με τους δυνατότερους ανέμους και τα μεγαλύτερα κύματα στον κόσμο.

Θα πρέπει να αναπτυχθούν νέα συστήματα για τον περιορισμό των ψαριών…

Ένα είναι βέβαιο πως στην Ελλάδα η σύγχρονη υδατοκαλλιέργεια έχει μέλλον  …

by Anna Halkia

 

 

 

 

 

Advertisements
 

Ετικέτες: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,

Αεικαλλιέργεια… μια ενδιαφέρουσα επιστήμη!!!

Ο  ορισμός αεικαλλιέργεια προέρχεται από τις λέξεις αειφόρος + καλλιέργεια και πιστεύω πως είναι η πιο πιστή ελληνική απόδοση της λέξης permaculture.

Όμως τι είναι η αεικαλλιέργεια/περμακουλτούρα;

Η αεικαλλιέργεια είναι μια επιστήμη σχεδιασμού οικοσυστημάτων.Εμπνέεται από τους νόμους της φύσης και εντάσσει τους ανθρώπους σε αρμονία με τα  ζώα, τα φυτά,το νερό, και τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας ώστε να παρέχει την τροφή, την στέγη και την ενέργεια που χρειαζόμαστε με βιώσιμο τρόπο.
Επιπλέον εξασφαλίζει τη βιωσιμότητα των φυσικών πόρων για τις επερχόμενες γενιές. Ασχολείται με όλες τις πλευρές της ζωής, το οικιστικό περιβάλλον, την ενέργεια, την παραγωγή τροφής, την προσαρμοστικότητα στις συνεχώς μεταβαλλόμενες συνθήκες της ζωής, και την ομαλή και δημιουργική συμβίωση όλων των μορφών ζωής στον πλανήτη. Συνδυάζει την πανάρχαια με τη σύγχρονη επιστημονική γνώση και τεχνολογία .

Πρόκειται για ένα σύστημα σχεδιασμού και διαχείρισης αγροτικά παραγωγικών συστημάτων, που έχουν την ποικιλομορφία, τη σταθερότητα και την προσαρμοστικότητα των φυσικών οικοσυστημάτων.

Στοχεύει στην αρμονική ενσωμάτωση του ανθρώπου στο τοπίο που τον περιβάλλει – και στη διαμόρφωση του τοπίου αυτού έτσι ώστε να εξασφαλίζει στον άνθρωπο τροφή, ενέργεια, ασφάλεια και τις υπόλοιπες υλικές και μη-υλικές ανάγκες του με βιώσιμο τρόπο. Χωρίς μόνιμη καλλιέργεια η κοινωνική σταθερότητα δεν είναι εφικτή.

Η  φιλοσοφία της αεικαλλιέργειας είναι της συνεργασίας και όχι του ανταγωνισμού με τη φύση· της προσεκτικής παρατήρησης και όχι της παρατεταμένης δράσης· της προσέγγισης των ζωντανών συστημάτων για όλες τις λειτουργίες τους και όχι μόνο για την απόδοση ενός και μοναδικού προϊόντος από αυτά· και της διαχείρισης των οικοσυστημάτων με τρόπο που να τους επιτρέπει να εκδηλώνουν την ιδία τους εξέλιξη.

Η  βάση της περμακουλτούρας είναι ο σχεδιασμός με στόχο τη βελτίωση ενός συστήματος και είναι εν δυνάμει εφαρμόσιμη σε όλες τις ανθρώπινες δραστηριότητες. Επικεντρώνεται όμως σε ήδη κατοικημένη και σε αγροτική γη.

Η διαφορά ανάμεσα σε ένα καλλιεργημένο (σχεδιασμένο) οικοσύστημα και σε ένα φυσικό είναι ότι η μεγάλη πλειοψηφία των ειδών (και της βιομάζας) στην καλλιεργημένη οικολογία προορίζεται για τη χρήση των ανθρώπων ή των ζώων που αυτοί εκτρέφουν. Αποτελούμε ένα πολύ μικρό μέρος του συνόλου των ειδών στη φύση, και έχουμε στην άμεση διάθεσή μας μόνο ένα πολύ μικρό μέρος από τα προϊόντα, τη “σοδειά” αυτού του συνόλου. Ο σχεδιασμός της ανθρώπινης κατοικίας είναι ανθρωπο-κεντρικός, με την έννοια ότι αποσκοπεί κυρίως στη κάλυψη των ανθρώπινων αναγκών.

Αυτός είναι ένας λογικός στόχος, αλλά είναι ανάγκη να τον εμπλουτίσουμε με μία φυσικο-κεντρική ηθική, που αποσκοπεί κυρίως στην προστασία της φύσης. Αλλά δεν μπορούμε να κάνουμε πολλά πράγματα για τη φύση εάν δεν ελέγξουμε την απληστία μας και εάν δεν φροντίσουμε να καλύψουμε τις ανάγκες μας κοντά στο χώρο που ζούμε.

Έχουμε κακοποιήσει το περιβάλλον και ξεφορτωθεί τα απόβλητά μας σε οικοσυστήματα που δεν χρειαζόταν να διαταράξουμε στο ελάχιστο, εάν σχεδιάζαμε και χρησιμοποιούσαμε κατάλληλα τα σπίτια και τους κήπους μας.
Εάν χρειάζεται να καθορίσουμε έναν κώδικα δεοντολογίας για τα φυσικά οικοσυστήματα, ας είναι ο παρακάτω:
1. Ανυποχώρητη αντίθεση στη περαιτέρω διατάραξη των φυσικών δασών που έχουν απομείνει, και όπου οι περισσότεροι ζωντανοί οργανισμοί βρίσκονται ακόμη σε ισορροπία
2. Δυναμική αποκατάσταση και σταθεροποίηση των υποβαθμισμένων και κατεστραμμένων φυσικών συστημάτων
3. Δημιουργία φυτικών συστημάτων για την προσωπική μας χρήση στην ελάχιστη δυνατή έκταση γης που μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε για την συντήρησή μας
4. Δημιουργία καταφυγίων για φυτά και ζώα σπανίων ή απειλούμενων ειδών

Μπορούμε να λύσουμε όλα τα προβλήματα του κόσμου σε έναν κήπο όπως λέει ο Geoff Lawton ένας από τους πιο καταξιωμένους δασκάλους στον χώρο της περμακουλτούρας.

By Anna Halkia

 

Ετικέτες: , , , , , , , , , ,

Αλόη

Η Αλόη (Aloe Vera) έχει γίνει το νούμερο ένα σε πωλήσεις συμπλήρωμα διατροφής . Είναι να απορεί κανείς γιατί αυτό το προϊόν βρίσκεται παντού από την οδοντόπαστα μέχρι και σε βιταμίνες.

Κάθε μεγάλη ανακάλυψη ξεκινά με μια ερώτηση. Για τον Χριστόφορο Κολόμβο, ήταν «η γη είναι πραγματικά επίπεδη;» Οι αδελφοί Wright ρώτησαν αν ο άνθρωπος μπορούσε να πετάξει. Για τον Κλίντον Χάουαρντ, η ερώτηση ήταν «τι είναι το φυτό αλόη βέρα που της δίνει ένα τέτοιο ευρύ φάσμα οφελών για την υγεία;» Το ερώτημα αυτό ώθησε τον να περάσει τα επόμενα 11 χρόνια και εκατομμύρια δολάρια στην έρευνα του για την αλόη βέρα .

Το αποτέλεσμα ήταν ότι κατάφερε να απομονώσει το πιο ευεργετικό συστατικό της αλόη, τον πολυσακχαρίτη. Αυτός και η επιστημονική του ομάδα του ανακάλυψαν ότι τα ειδικά αυτά μόρια του σακχάρου είναι υπεύθυνα για την ρύθμιση του ανοσοποιητικού. Πριν από αυτή τη πρωτοποριακή έρευνα, δεν ξέραμε ακριβώς γιατί οι άνθρωποι κράτησαν ένα φυτό αλόη στο περβάζι του παραθύρου της κουζίνας τους και σπάζανε τα φύλλα του, όταν κάποιος στην οικογένεια καιγόταν.

Μόλις ο Χάουαρντ Κλίντον συνειδητοποίησε πόσα πολλά είναι τα οφέλη της αλόης βέρα άρχισε την εμφιάλωσή της σε χυμό για κατανάλωση.

Ακόμη οι Αιγύπτιοι την ονόμαζαν «φυτό της αθανασίας», ενώ ο θρύλος λέει πως υπήρξε το μυστικό ομορφιάς της Κλεοπάτρας και της Νεφερτίτης.

Το φυτό αυτό έχει μεγάλη ικανότητα προσαρμογής κι αυτός είναι ο λόγος που συναντάται σε διάφορα πλάτη και μήκη της γης. Απαιτείται περίοδος 4- 5 ετών για να φτάσει στο στάδιο της ωρίμανσης και παραμένει παραγωγικό για 3 έως 9 χρόνια. Κατά τη διάρκεια της ζωής του, που φτάνει τα 12 χρόνια, μπορεί να παράγει περισσότερα από 80 φύλλα. Η αλόη χρησιμοποιείται ευρέως στην πρακτική βοτανοθεραπεία καθώς και σε φαρμακευτικά σκευάσματα φυτικής προέλευσης.

Επίσης μπορεί να χρησιμοποιηθεί μέχρι και στη βιομηχανία τροφίμων και τη ζυθοποιία για την πικρή του γεύση. Ειδικότερα, η γέλη της αλόης που προέρχεται από κεντρικό τμήμα του φύλλου, έχει πολλαπλές φαρμακευτικές ιδιότητες και χρησιμοποιείται για διάφορες δερματικές παθήσεις, ερεθισμούς, πληγές, καψίματα, εκδορές αλλά και ως συστατικό σε πολλά καλλυντικά για την ενίσχυση και βελτίωση του δέρματος. Τα φυτά μπορούν να δώσουν 16- 20 φύλλα τον χρόνο και με μια πυκνότητα της τάξης των 5.000 φυτών ανά στρέμμα, οι αποδόσεις σε γέλη ανέρχονται στους 18 τόνους.

Οι τιμές του νωπού προϊόντος είναι αρκετά ευμετάβλητες. Κυμαίνονται στα 6- 16 δολάρια ανά τόνο.

Η διάδοσή της στον δυτικό κόσμο και στην Αμερική οφείλεται κυρίως στους Ισπανούς, οι οποίοι τη φύτευαν στις αποικίες τους και τη χρησιμοποιούσαν για την αντιμετώπιση στομαχικών και εντερικών διαταραχών.

By Anna Halkia

 

 

Ετικέτες: , , , , , ,

Η Ενέργεια σε Γερμανία, Ισπανία και Σουηδία

Μερικά χρόνια πριν στο γερμανικό κρατίδιο Σλέσβινγκ-Χόλσταϊν, με πληθυσμό μικρότερο από αυτόν της Αττικής και ανέμους πολύ ηπιότερους σε σύγκριση με εκείνους των ελληνικών νησιών, αποφάσισαν να εστιάσουν στον… αέρα την πολιτική τους για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.

Πολύ σύντομα η προσπάθειά τους δικαιώθηκε, αφού η βιομηχανία αιολικής ενέργειας εξελίχθηκε σε βασική παράμετρο της τοπικής οικονομίας και απασχολεί σήμερα 7000 εργαζόμενους!

Σε μια άλλη περιοχή ,στην Ανδαλουσία της Ισπανίας, όπως και στο Γιάμτλαντ της Σουηδίας, η ξυλεία, π.χ., από το κλάδεμα δέντρων, βάζει τις «μηχανές» της ανάπτυξης σε λειτουργία.
Ακόμη στην Καστίγια ι Λεόν, οι ιθύνοντες συνειδητοποίησαν ότι οι μεγάλες σε έκταση ταράτσες των νοσοκομείων δεν υπάρχει λόγος να μένουν αναξιοποίητες και αποφάσισαν να τις καλύψουν με ηλιοθερμικά συστήματα.

Συγκεκριμένα στο Σλέσβινγκ-Χόλσταϊν εκτιμάται ότι θα έχουν δημιουργηθεί άλλες 1.000 θέσεις εργασίας στον τομέα της αιολικής ενέργειας, πέραν των 7.000, που υπάρχουν ήδη .Και σε λιγότερο από μια πενταετία, η ενεργειακή κατανάλωση θα καλύπτεται σε ποσοστό άνω του 100% από ενέργεια παραγόμενη από ανανεώσιμες πηγές (κυρίως αιολική). Έτσι, το κρατίδιο θα μπορεί να εξάγει ό,τι περισσεύει.

Βασικό εργαλείο για τα επόμενα βήματα του κρατιδίου σε αυτό το πεδίο είναι και τα λεγόμενα «Σχέδια Ανάπτυξης Γης», στα οποία ορίζεται το πλαίσιο για τις χρήσεις γης και καθορίζονται οι περιοχές που προορίζονται για την ανάπτυξη αιολικών πάρκων.

Ανδαλουσία: Δεύτερη ζωή σε παλιούς υδροηλεκτρικούς σταθμούς και βιομάζα από τα ελαιόδεντρα.

Οι καλλιέργειες ελαιόδεντρων καταλαμβάνουν το 8-9% της συνολικής αγροτικής γης στην Ισπανία. Πού πηγαίνει όλο αυτό το…ξύλο, όταν έρχεται η ώρα να κλαδευτούν τα δέντρα; Στην Ανδαλουσία αποφάσισαν να το εκμεταλλευτούν για να καλύψουν ενεργειακές τους ανάγκες.Οι τοπικές αρχές συνειδητοποίησαν ότι υπάρχουν δεκάδες παροπλισμένοι υδροηλεκτρικοί σταθμοί μικρού μεγέθους.

Όλο αυτό το δυναμικό δεν έπρεπε να μείνει ανεκμετάλλευτο, αποφάσισαν λοιπόν οι αρχές, ότι ο εκσυγχρονισμός των παλαιών αυτών μονάδων θα ήταν πολύ πιο αποδοτικός από την οικοδόμηση ενός εντελώς νέου σταθμού σε άλλη περιοχή.

Έτσι, μελετήθηκαν 210 εγκαταλειμμένα υδροηλεκτρικά φράγματα, πιθανής ισχύος 48,5 μεγαβάτ. Για το 58% αυτών, που απεδείχθη ότι μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν, πραγματοποιήθηκε τεχνοοικονομική μελέτη, με ενδιαφέροντα πορίσματα.

Οι μελέτες, που σήμερα έχουν χαρτογραφήσει πλήρως το υπάρχον δυναμικό, χρηματοδοτήθηκαν από την περιφερειακή κυβέρνηση με μόλις 800 ευρώ ανά υδροηλεκτρικό σταθμό…

Γιάμλαντ: Ενέργεια από πριονίδια και δωρεάν πάρκινγκ για «πράσινα» αυτοκίνητα
Το Γιάμτλαντ της Σουηδίας έχει μακρά παράδοση τόσο στη δασοκομία, όσο και στην παραγωγή ενέργειας από βιομάζα. Για την ακρίβεια, το 99% της παραγόμενης ενέργειας από τη δημοτική επιχείρηση θέρμανσης και ηλεκτρισμού Γιάμτκραφτ προέρχεται από μη ορυκτά καύσιμα.

Ως πρώτες ύλες για τη μονάδα της Jamtkraft χρησιμοποιούνται κατά κύριο λόγο υπολείμματα πριονιστηρίων , αλλά και πρωτογενή δασικά προϊόντα , βιομηχανική ξυλεία και τύρφη . Με άλλα λόγια, ό,τι μέχρι πριν αντιμετωπιζόταν ως… σκουπίδι, αποτελεί πλέον πολύτιμο πόρο, με υψηλή ζήτηση στην αγορά.

Εκτός από την προστασία του περιβάλλοντος, η αξιοποίηση της βιομάζας τονώνει την τοπική οικονομία και την απασχόληση.

Επιπλέον προσφέρεται η δωρεάν θέσεων στάθμευσης για τα «πράσινα» αυτοκίνητα. Ως τέτοια ορίζονται τα ηλεκτρικά ή τα υβριδικά. Στόχος της πρωτοβουλίας είναι να δοθούν κίνητρα για την αύξηση του «οικολογικού» στόλου οχημάτων ιδιωτικής χρήσης.

Καστίγια Ι Λεόν: Οι ταράτσες των νοσοκομείων έχουν προοπτική…

Στην περιοχή της Καστίγια I Λεόν στην Ισπανία εδρεύουν 23 δημόσια νοσοκομεία. Μελέτη που έγινε σε 16 από αυτά, έδειξε ότι οι στέγες τους προσφέρονται για την εγκατάσταση ηλιοθερμικών συστημάτων, με στόχο την κάλυψη συνολικής επιφάνειας 9.000 τετραγωνικών.
Τα αποτελέσματα είναι ήδη μετρήσιμα και εξαιρετικά ενδιαφέροντα: εγκαθιστώντας ηλιοθερμικά συστήματα στις μέχρι τότε αναξιοποίητες στέγες των νοσοκομείων, εξοικονομήθηκαν πάνω από 560 toes (τόνοι ισοδύναμου πετρελαίου). Σήμερα, το 60% των ετήσιων αναγκών των περιφερειακών νοσοκομείων σε ζεστό νερό -ήτοι 7000 κλίνες- καλύπτονται με ενέργεια από τον ήλιο.

Καιρός να αξιοποιήσουμε και εμείς στην Ελλάδα τον ήλιο ,τον αέρα και τα πλούσια νερά μας…

By Anna Halkia

 

 

 

Ετικέτες: , , , , , , , , ,

Δημιουργήστε ένα οργανωμένο κοτέτσι…και κερδίστε !!!

 

Περίπου 14.000 ευρώ ετησίως εκτιμάται το καθαρό κέρδος που μπορεί να αποκομίζει ο παραγωγός κατασκευάζοντας μια μικρή κλειστή πτηνοτροφική μονάδα. Η έκτασή της περίπου 350 τ.μ.

Δεν είναι πολύ δύσκολο ούτε πολύ δύσκολο να βρεί κάποιος στην επαρχία για αγορά ή ενοικίαση έναν κλειστό χώρο που να έχει ρεύμα και νερό. Η εγκατάσταση πρέπει να έχει κάτω άχυρο και ροκανίδι. Πλαστικές ή ξύλινες κατασκευές για τροφή και για διαχωριστικά και είμαστε έτοιμοι!!!

Να διευκρινίσω πως δεν πρόκειται για πτηνοτροφική μονάδα αλλά ένα μεγάλο κοτέτσι που σε συνεργασία με πτηνοτροφική μονάδα θα σας προσφέρει μεγάλα κέρδη .

Η διατροφή των νεοσσών πρέπει να περιορίζεται σε σιτηρά και καλαμπόκι. Μπορείτε να τα προμηθεύεστε σε εξαιρετικά χαμηλές τιμές από τους πλησιέστερους αγρότες ή αν έχετε την όρεξη να τα καλλιεργήσετε μόνοι σας σε μικρή κλίμακα για να καλύψετε τις ανάγκες του πτηνοτροφείου σας.

Πέρα από τα κοτόπουλα μπορείτε με κάθε τρόπο να εμπορεύεστε και τα εκατοντάδες αυγά που θα μαζεύετε !!!

By Anna Halkia

 

Ετικέτες: , , ,

Γλιστρίδα …αντι για σολομό !!!

Η γλιστρίδα προέρχεται από την  Περσία και είναι πολύ γνωστή στις Ηνωμένες Πολιτείες, στην Ευρώπη και στην Ασία .Ωστόσο παραγωγή της γλιστρίδαςαντράκλας) είναι δύσκολο να γίνει, αφού βρίσκεται… παντού! ‘Όταν όμως είναι προϊόν βιολογικής γεωργίας τότε η γευστική και η θεραπευτική της αξία γίνεται μεγαλύτερη.

Στους κήπους όπου βγαίνει συνήθως ξεπατώνεται και πετιέται. Όμως σιγά σιγά επανέρχεται στις διατροφικές μας συνήθειες και ξαναχρησιμοποιείται. Ο κόσμος το μαθαίνει και αρχίζουν να τη χρησιμοποιούν αρκετές ταβέρνες σε χωριάτικες και κρητικές σαλάτες αντί για σταμναγκάθι.

Θεραπευτικές ιδιότητες

Η χρήση της γλιστρίδας ως θεραπευτικού φυτού στην Ευρώπη, στο Ιράν και στην Ινδία έχει ιστορία τουλάχιστον 2.000 ετών και πιθανότατα καταναλωνόταν ως λαχανικό πολλά χρόνια πριν. Στην αρχαία Ρώμη η γλιστρίδα ήταν για την θεραπεία των πονοκεφάλων, της δυσεντερίας, και των δαγκωμάτων από σαύρες. Βέβαια τότε δεν γνώριζαν ότι είναι πλούσια σε ωμέγα-3 λιπαρά οξέα και σε αντιοξειδωτικά απαραίτητα για την υγεία.

Μάλιστα η γλιστρίδα είναι από παλαιά πολύτιμο φυτό για τη θεραπεία των προβλημάτων του ουροποιητικού και του πεπτικού συστήματος. Ανοίγει την όρεξη και έχει επουλωτικές ιδιότητες. Κοπανισμένη μάλιστα συμβάλλει στην αντιμετώπιση των εγκαυμάτων.

Η γλιστρίδα χρησιμοποιείται σε σαλάτες ως δροσιστικό και θεωρείται, ως βότανο, κατάλληλο καθαρτικό του αίματος. Πολλές φορές καθίσταται ενοχλητικό στους λαχανόκηπους λόγω της αφθονίας του όπου η εκρίζωσή του θα πρέπει να γίνει πριν ανθίσει και «σποριάσει» που ομολογουμένως οι σπόροι του είναι πολυπληθείς και πολύ μικροί. Επίσης ένα είδος αντράκλας καλλιεργείται ιδιαίτερα ως καλλωπιστικό φυτό επειδή παράγει άνθη όλο το Καλοκαίρι.

Η γλυστρίδα είναι πλούσια σε Ωμέγα-3 λιπαρά οξέα.

Γιατί λοιπόν να τρώμε τον σολομό και όχι την γλυστρίδα που την έχουμε όλοι στις γλάστρες και στους κήπους μας;

By Anna Halkia

 

Ετικέτες: , , , , , , , , , ,

Η καλλιέργεια στην αρχαία Ελλάδα !!!

Ο μεγάλος Ρώσος φυσιολόγος Τιμιριάζεφ έλεγε: ‘Η τέχνη της γεωργίας επικεντρώνεται σε ένα σημείο. Στη θρέψη και τη λίπανση των φυτών’.

Το έδαφος είναι ένα πολύπλοκο τριφασικό σύστημα που αποτελείται από τη στερεή, υγρή και αέρια φάση. Η στερεή φάση περιλαμβάνει οργανικά και ανόργανα τεμαχίδια, που περιέχουν αποθέματα θρεπτικών στοιχείων σε οργανικές ή ανόργανες μορφές. Η ανοργανοποίηση οργανικών πηγών παρέχει θρεπτικά στοιχεία σε διαθέσιμες για τα φυτά μορφές.

Τα φυτά δεν προσλαμβάνουν οργανικά στοιχεία όπως πιστεύεται από πολλούς οι οποίοι υποστηρίζουν μόνο την οργανική λίπανση και αρνούνται την ανόργανη λίπανση. Τα φυτά προσλαμβάνουν τα θρεπτικά στοιχεία μόνο υπό ανόργανη μορφή, υπό μορφή ιόντων. Η υγρή φάση του εδάφους είναι υπεύθυνη για τη μεταφορά των θρεπτικών στοιχείων.

Η αποσύνθεση των οργανικών ενώσεων και η διάλυση των ανόργανων ενώσεων τα μετατρέπουν σε διαλυτές μορφές. Η εδαφική υγρασία αποτελεί την προϋπόθεση για την πρόσληψη των θρεπτικών στοιχείων από τα φυτά και τη μεταφορά τους εντός αυτών.

Συχνά όμως δημιουργείται πρόβλημα στα φυτά τόσο από έλλειψη, όσο και από περίσσεια υγρασίας στο έδαφος. Τέλος, η αέρια φάση, δηλαδή ο αερισμός του εδάφους, επηρεάζει την ανάπτυξη των ριζών . Η έλλειψη αερισμού στο ριζικό σύστημα προκαλεί την γνωστή ασφυξία στα φυτά και ιδίως στα δένδρα.

Η λίπανση στην αρχαία Ελλάδα: Το θέμα της λίπανσης απασχόλησε τον γεωργό από τα αρχαία χρόνια, οπωσδήποτε πριν ακόμη και από την εποχή του Ομήρου. Ο άνθρωπος έγκαιρα κατάλαβε ότι η συνεχής καλλιέργεια φυτών, εξαντλεί τα εδάφη και τα καθιστά άγονα. Επειδή στην αρχαία Ελλάδα εφαρμοζόταν η μονοκαλλιέργεια, η εξάντληση των εδαφών και ιδίως ορισμένων θρεπτικών στοιχείων από αυτά, ήταν πιο γρήγορη από το αν εφαρμοζόταν η εναλλαγή καλλιεργειών, η γνωστή αμειψισπορά. Η αμειψισπορά εμφανίζεται κατά τη Ρωμαϊκή εποχή και αναφέρεται από τον μεν Βιργίλιο ως ‘mutato sidere’ και από τον Πλίνιο ως ‘Ordo’.

Οι αρχαίοι Έλληνες συνέλαβαν πολύ νωρίς τη σημασία της κόπρου των ζώων για την αναβάθμιση των εδαφών και τον εφοδιασμό των φυτών με τα απαραίτητα θρεπτικά στοιχεία. Το κόπρισμα εθεωρείτο από τις σπουδαιότερες εργασίες του γεωργικού επαγγέλματος.

Ο Ξενοφών για το θέμα αυτό γράφει: ούτε ότι αγνόησε κάποιος πόσο καλό είναι για τη γη να αναμειγνύεται με κοπριά.

Ο Πλίνιος αναφέρεται στην παράδοση των στάβλων του Αυγείου, οι οποίοι καθαρίστηκαν από τον Ηρακλή και θεωρεί το γεγονός αυτό ως κόπρισμα των αγρών και φυσικά την χρησιμοποίηση για πρώτη φορά της κόπρου ως λιπάσματος.

Ο Θεόφραστος αναφέρεται στην επενέργεια της κόπρου για την πρωιμότητα των φυτών και ότι η κοπριά βοηθά σε μεγάλο βαθμό στο να θερμαίνει και να κάνει το έδαφος ελαφρότερο.

Ο Θεόφραστος ταξινομεί ως εξής τα διάφορα είδη της κόπρου. Από τις ζωϊκές κόπρους πρώτη θεωρεί των χοίρων , δεύτερη της γίδας, τρίτη του προβάτου, τέταρτη των βοειδών και πέμπτη των αλόγων.

Επίσης πιστεύει ότι κάθε είδος κόπρου δεν είναι κατάλληλη για όλα τα είδη της γης και για όλες τις καλλιέργειες. Κόπρος δυνατή, δηλαδή πλούσια σε άζωτο δεν είναι κατάλληλη για τα σιτηρά, γιατί προκαλεί το πλάγιασμά τους. Η κόπρος των χοίρων, κατά το Θεόφραστο, είναι πιο δυνατή από όλες, είχε τη δύναμη να μεταβάλει τη φύση των προϊόντων. Έτσι καθιστούσε γλυκά τα ξινά ρόδια.

Άλλα φυσικά λιπάσματα: Εκτός από την κόπρο οι αρχαίοι Έλληνες χρησιμοποιούσαν και άλλα φυσικά λιπάσματα. Τα σκουπίδια και τα απορρίματα των βυρσοδεψείων χρησιμοποιούνταν ιδίως για τα καρποφόρα δένδρα. Τα χλωρά λιπάσματα, τα χόρτα των αγρών τα οποία θάβονταν με τα εαρινά κυρίως οργώματα.

Ακόμη για την διαφύλαξη της γονιμότητας των καλλιεργούμενων εδαφών και εξασφάλιση μιας κάποιας αειφορίας, οι αρχαίοι Έλληνες απαγόρευαν τη βόσκηση ζώων εντός των καλλιεργούμενων εκτάσεων. Η απαγόρευση ίσχυε ακόμη και για τα χωράφια που βρίσκονταν σε αγρανάπαυση.

Στη Μακεδονία και στη Θεσσαλία, έσπερναν το φθινόπωρο κουκκιά, ίσως και άλλα ψυχανθή, τα οποία παράχωναν με το όργωμα όταν αυτά βρίσκονταν στην άνθηση.Τα κουκκιά φαίνεται ότι λιπαίνουν το έδαφος χωρίς να το επιβαρύνουν λόγω του ότι το κάνουν χαλαρότερο και γιατί σαπίζουν εύκολα, γι΄αυτό και αυτοί που κατοικούν γύρω από τη Μακεδονία και τη Θεσσαλία, όταν ανθίζουν τα κουκιά οργώνουν τα χωράφια.

Αγρανάπαυση: Η λίπανση μέσω της αγραναπαύσεως δηλαδή της νέας γής. Κατά την αρχαιότητα, ενώ όπως προαναφέρθηκε δεν εφαρμοζόταν η αμειψισπορά (εναλλαγή καλλιεργειών), εφαρμοζόταν με μεγάλη συχνότητα η αγρανάπαυση. Παρατηρήθηκε, ότι ύστερα από μακρά περίοδο καλλιέργειας, η παραγωγή ενός αγρού που σπερνόταν κάθε χρόνο, γινόταν επί μάλλον και μάλλον μικρότερη. Το έδαφος εγήρασκε όπως και οι άνθρωποι και το εγκατέλειπαν για να πάνε λίγο μακρύτερα και να καλλιεργήσουν άλλο έδαφος, το οποίο ήταν ακόμη παρθένο.

Την μέθοδο της αγρανάπαυσης όπως είναι γνωστό έχει υιοθετήσει σήμερα και η Ευρωπαϊκή Ένωση και την ενθαρρύνει με τη χορήγηση ειδικών επιδοτήσεων.

Όταν παρατηρούσαν ότι η γη αδυνάτιζε και δεν μπορούσε να παρέχει τροφή ακόμα και στα αγριόχορτα, τότε μεταχειρίζονταν ένα έσχατο μέσο. Συγκέντρωναν στο άγονο αυτό χωράφι ξηρά ξύλα, κλαδιά και άγρια χόρτα και τα έκαιγαν. Η στάχτη άφηνε στο έδαφος ανόργανα θρεπτικά στοιχεία και κυρίως κάλιο.

Τα ορυκτά λιπάσματα: Οι αρχαίοι Έλληνες, αν και γνώριζαν και τα ορυκτά λιπάσματα, τα χρησιμοποιούσαν πολύ λιγότερο. Πολλές φορές η απλή ανάμιξη γαιών καλυτερεύει το έδαφος. Ένα πολύ ελαφρό χαλαρό έδαφος μπορούσε να καταστεί ανεκτικότερο, ενώ ένα βαρύ αδιαπέραστο να καταστεί ελαφρότερο και περισσότερο διαπερατό. Αναμείγνυαν τους διαφόρους τύπους του εδάφους, όπως το ελαφρύ με το βαρύ και το βαρύ με το ελαφρύ και το άγονο με το γόνιμο, με τον ίδιο τρόπο και το ερυθρό με το λευκό και όποια άλλη διαφορετικότητα υπάρχει.

Ο Πλίνιος αναφέρει τη χρήση της λευκής αργίλου, η οποία αναμφίβολα ισοδυναμεί με την αργιλασβέστωση. Πιστεύεται ότι η Αθηναϊκή γιορτή των Σκιροφορείων σχετιζόταν με τη χρησιμοποίηση από τους Έλληνες γεωργούς του γύψου και του ασβέστη. Τα δύο αυτά ορυκτά χρησιμοποιούνται και σήμερα στη σύγχρονη γεωργία. Η γύψος χρησιμοποιείται στην εξυγίανση αλατούχων εδαφών, ενώ η άσβεστος στη διόρθωση της οξύτητας (pH) πολύ όξινων εδαφών.

Χρησιμοποιείται επίσης σε ασβεστόφιλα φυτά όπως είναι η μηδική. Το ασβέστιο δε υπό μορφή διαφόρων ανόργανων και οργανικών σκευασμάτων, χρησιμοποιείται ευρύτατα σήμερα κυρίως στη δενδροκομία, αλλά και στη λαχανοκομία, για την αντιμετώπιση πληθώρας φυσιολογικών ανωμαλιών οι οποίες σχετίζονται με έλλειψη ασβεστίου, ή με μη ισόρροπη σχέση αυτού με άλλα στοιχεία και κυρίως του αζώτου, του καλίου και του μαγνησίου.

Τα χημικά λιπάσματα: Η χρήση των χημικών λιπασμάτων εμφανίστηκε για πρώτη φορά με τη χρησιμοποίηση νίτρου στην Αίγυπτο. Το νίτρο μάλιστα έφερε την ονομασία ‘λίτρον’. Πότιζαν τις κράμβες με νιτρικά ύδατα για να τις κάνουν τρυφερότερες. Αναφέρεται μάλιστα ότι η κράμβη η οποία καλλιεργείτο στην Ερέτρεια, την Κύμη και τη Ρόδο, είχε το όνομα ‘αλμυρίς’.

 

By Anna Halkia

 
Σχολιάστε

Posted by στο Απρίλιος 22, 2012 in Κουτσομπολιά του αγρού

 

Ετικέτες: , , , , , , , , , ,

 
Αρέσει σε %d bloggers: